lichaam en emoties

Emoties en het lichaam

Emoties en lichaam hebben niets met elkaar te maken? Alles, zelfs wat we voelen ontstaat in ons hoofd?

Wandelende emoties

Onze gevoelens ontstaan ook niet uitzonderlijk in ons hoofd.

Een simpel voorbeeld hiervoor is dat je van een slechte ervaring of de gedachte eraan buikpijn krijgt.

Of dat je gespannen schouder of nekpijn hebt als je stressniveau stijgt.

Het mooie is dat je haarfijn van je lichaam af kan lezen hoe je gesteld bent. Hoe dat kan? Let maar op.
In rust worden de spieren lang, ze laten de spanning los. Als je blij bent dan voel je je zo licht, als of je bijna niets weegt.

Hier kom ik bij mijn originele fascinatie: hoe komt dat we als maar doorgaan en onze lichamen laten uitputten en soms laten we ons helemaal in elkaar storten tot een burn-out toe?

Om een antwoord te vinden pak ik mijn eigen voorval als leidraad en ook een paar voorbeelden vanuit mijn praktijk.

In 2013 viel de hemel op mijn hoofd en de diagnose van de huisarts was correct en klonk heel ernstig in mijn oren: het is burn-out. Iedereen die wilde helpen vroeg mij naar de oorzaak: “moet je heel veel werk doen? Is het uit proportie ten opzichte van je collega’s?”
Nee, was mijn antwoord. Ik was niet onder druk qua hoeveelheid werk.
Wat dan wel? Ik had geen antwoord. En dat maakte de situatie nog gekker en zeer ongemakkelijk: als we de waarom niet weten, vinden we ook geen oplossing. Genoodzaakt bleef ik dus in de burn-out zitten.

De persoonlijkheid overrulet

Vaak is het zo, dat iemand overvraagd wordt door de werkgever en dat leidt tot uitputting. Dat is meestal gemakkelijk te ontdekken en het is meteen duidelijk wat gedaan moet worden om de situatie weer te herstellen.

Aan de andere kant is de oorzaak vaak te vinden in de combinatie van persoonlijkheid, waardes en normen van de persoon en het totaalbeeld van privé en werk situatie.

De persoonlijkheid is gedeeltelijk met de geboorte toegedeeld, gedeeltelijk wordt hij gevormd tijdens de eerste 18 levensjaren. De persoonlijkheid bepaalt uiteindelijk hoe we problemen in het leven oplossen.

Pleasers, perfectionisten, mensen met een laag zelfbeeld, mensen met sterk gevoel voor rechtvaardigheid komen vaker in een spagaat als het gaat om de uitdagingen van het leven. Ze geloven eerder dat het oplossen van problemen alleen hun taak is, ze zetten er nog een tandje bij, ze klagen niet, ze gaan door. Ze twijfelen eerder aan zichzelf dan aan anderen.

Zo doende komt het zo ver dat deze mensen blijven almaar doorgaan, draaiend op de druk van binnenuit, omdat hun eigen waardesysteem dat van hen vereist.

Het is makkelijk in te zien waarom ze zich niet terugtrekken of niet naar hulp vragen. Dat zouden ze als falen ervaren.

En falen is het laatste wat ze toe willen geven. Falen is ondenkbaar voor hen.
Zo blijven ze gewoon doorgaan, en ze negeren de signalen van het lichaam.

Vanuit hun ego is er een zeer sterke drijvende kracht die hen in beweging houdt.
Het doel heiligt de middelen.

De taal van je lichaam

Wat ook ons naar de uitputting toe leidt is dat we de signalen van ons lichaam niet waarnemen. Ik heb hiervoor er nooit bij stilgestaan dat mijn lichaam überhaupt iets aan mij te vertellen heeft. Jij wel?

En toch is het zo.

Je kan je stresshoofdpijn of je strakke schouderspieren bijvoorbeeld vertalen als alarmbellen voor te veel belasting. Te veel hooi op je vork nemen, kunnen we zeggen.
Dus ook flink over je grenzen heen raken.

Het niet kunnen vertalen wat ons lichaam ons wil vertellen betekent ook natuurlijk dat we geen maatregelen kunnen nemen. En dat is juist onze gemiste kans.

Horen, begrijpen en luisteren naar de bedoelingen van ons lichaam zijn de voorwaarden om minder gemakkelijk in burn-out te belanden.

Grote beurt

Zie je wat hier dus niet tot zijn recht komt maar wat intrinsiek is aan de biologische stressreactie? De afwisseling tussen inzetten en ontspannen.

We kunnen simpelweg niet eindeloos doorgaan met ons in te spannen zonder gewichtige ontspanning te nemen.

We doen het toch en dan maken we werkelijk ons energievoorraad op.

Helpt het als ik zeg dat jouw auto ook beurten nodig heeft waar olie is ververst, koelvloeistof wordt aangevuld en enkele mankementen verholpen worden? Maar tijdens het uitvoeren van de beurt rijd je niet lekker 130 km/h op de snelweg, toch?

Zo werkt het ook voor ons, voor de mens.

Nog een opmerking aan mijn kant betreft ontspannen.

Ik vind het jammer dat dit woord vooral geassocieerd is geraakt met wellness. Ontspannen is het waard om het weer in zijn kracht en waarde te herstellen.

Hij staat namelijk als tegenpool voor inspannen.

Let’s relax!

Voor mij, vanuit het biologische stressreactie verhaal, lijkt het logisch dat na een resultaatgerichte inspanning een zorgeloze ontspanning de natuurlijke vervolg is.

Ontspanning is het doel niet, ontspanning maakt het mogelijk dat ons lichaam aan de reparatiewerkzaamheden toe kan komen en na een pittige inspanning weer alles herstelt. Dat allemaal in dienst van de volgende (zonder genade komende) uitdaging in het leven.

Ik weet dat deze stuk niet alles omvattend is, dat het per individu altijd genuanceerder kan zijn maar het zet ons hopelijk aan het denken. Wat ik nog fijner zou vinden als het ons het tempo zal laten terugnemen, als het ons zal uitnodigen om de weg naar ons lichaam terug te vinden en leren luisteren naar de berichten van ons lichaam.

Het is echt mogelijk, maar het is eerst nog erg onwennig.

Kleine stapjes maar.

Het is het zeker waard.

let the stress begin

Gedachten en stress

We kunnen er niet om heen draaien – onze automatische reacties nemen de controle over in gevaar.
Wat ik heel bijzonder vond om te ontdekken is dat ons brein geen verschil maakt tussen echt gevaar en denkbeeldig gevaar. De reactie is het zelfde.

Ook gedachten zetten de stressreactie aan

De mens gebruikt de biologische stressreactie ook voor mentale processen. Dus ingebeeld gevaar kan ook het vecht-vlucht-bevries systeem activeren en dat doet het ook.

Als een deadline nadert ervaren we dezelfde reactie van ons lichaam als we oog tot oog met de vijand staan: opwinding, verhoogde bloeddruk, zweten, gespannen spieren, knoop in de maag.

Op een gewone dag kunnen we een heleboel mentale stressors hebben.
Het loopt al in de ochtend met het wegbrengen van de kinderen mis.
De spanning loopt op omdat je op tijd op je werk moet zij.
De aaneensluitende project besprekingen houden de spanning verder in stand.
Grote doelen, evaluatie van prestatie met de baas maken de dagen vol stress.

Net als de sleur die je buiten het werk ervaart.
Kinderen op tijd laten eten, hen naar sport brengen, halen, het bed ritueel (die soms een drama is), etc.

Als je het zo bekijkt, leven we tegenwoordig in een constant aanhoudende biologische stressreactie.

track

Weet je het nog?

Het voordeel van ontsnappen aan het dreigement van een vijand is dat de angst op eens wegvalt en we de kans krijgen om voor onszelf te zorgen.

Om nazorg te plegen.

Om te herstellen.

Daar gaat het volgens mij in de huidige maatschappij mis. Onze mentale stressoren vallen niet zomaar weg. Ze blijven ons triggeren, we blijven branden, we blijven onze energie gebruiken.

Er komt geen bevrijdend einde aan de drukte, we komen er niet van af. Wat nog interessanter is dat we eigenlijk niet eens op de hoogte zijn dat het zo loopt. Waar we zeker geen idee van hebben is wat het met ons doet.

Totdat…

Totdat we last krijgen van kleinere kwaaltjes, lichamelijk of emotioneel. Denk aan de hoofdpijn, die tegen het einde van de dag of juist in het weekend optreedt. Of strakke spieren in de nek of schouders. Of door de rug te gaan. Of de lastige stoelgang. Maar ook kort lontje te hebben. En zeker het ontzettende vermoeidheid die je dag zo zwaar laat voelen.

Heb je ooit de link gelegd tussen je lichamelijke reacties en je dagelijkse activiteiten?

Je hebt een lichaam

Maar kennen mensen hun lichaam eigenlijk wel en begrijpen ze zijn signalen?
Hoe kijkt men tegenwoordig naar zijn lichaam? Wat voor een rol wordt eraan toegekend?

Ik had mijn lichaam als kind vooral gebruikt als ik naar atletiek ging – lekker presteren: snelst zijn in het hardlopen, ver kunnen springen en de kogel zo ver mogelijk kunnen gooien. Mijn lichaam was een prestatie werktuig, en het deed het prima. Ik at 3 keer per dag en daarmee was het klaar. Meer onderhoud heb ik er niet aan besteed.

Ik heb ook geleerd dat als ik iets moest onthouden, leren op school daarvoor ik mijn brein moest gebruiken. Dat was ook simpel te begrijpen.

En dat was mijn begrip over mijn lichaam.

Oh ja, en dat mijn lichaam soms ziek werd: verkouden, een ontstoken amandel, of iets minder ernstigs: spierpijn na een training.

Maar ik was niet op de hoogte (tot mijn burn-out dan) dat mijn lichaam eigenlijk veel meer is.

Heb je al de uitdrukking gehoord dat de mens wandelende emoties is? Daarover vertel ik in een volgende blog. Mis het niet!

lotus

Stress en burn-out

In mijn blog Stress en overleven heb ik over de biologische stressreactie gehad.
Ik heb het verhaal tot en met het ontsnappen van gevaar uitgelegd. We hebben ook over vechten-vluchten-bevriezen gehad. Deze zijn de 3 strategieën waarvan je in gevaar onbewust een keuze maakt.

Stilte na de storm

Het mooie is, dat de drie strategieën een duidelijke uitweg bieden waardoor, hoe dan ook, je van de stressor af bent: of ben je dood, of ben je overlevende.

Stel dat je het overleeft, dan ga je in de weer veilig geworden situatie inventariseren: ik leef nog, ik heb wonden opgelopen, ik voel me uitgeput, etc. Hierna komt de tijd van een natuurlijke nazorg: je wonden verzorgen, je tranen laten lopen en een dankwoord uitspreken naar de goden die je in gevaar bijstonden.

En daar mag je de tijd voor nemen. Dat kan alleen als het primitieve brein weer tot rust is gekomen en ruimte geeft aan de herstel troepen.

Plotseling voel je je heel moe.
Alle spieren doen zeer en voelen zwaar aan.
Je merkt dat je doorweekt bent van zweet en dat je juist kou begint te krijgen.
Een dutje doen is heel aantrekkelijk.

Een natuurlijke golfbeweging

Na zo een herstel ben je weer de oude, opgeladen en klaar voor de gewone taken van het leven.

Zo ziet er dus ongeveer een biologische stressreactie uitgelokt door echte (hier bedoel ik aanraakbare) gevaar. Op bedreiging en gevaar neem je actie. Na de actie moet je herstellen.

Ons lichaam is voor deze perfect ingericht. Het heeft een deel die activeert en heeft een andere deel die herstelt. Het gebeurt in een golfbeweging. Er is een wisselwerking tussen actief en rust.
Als er actie komt is er geen ruimte voor herstel, alles is in dienst gesteld van snel handelen.

Als het gevaar bezweken is dan overheerst rust. Alleen in rust kan onderhoud gepleegd worden.
Zo gaat het in een gezonde opstelling. Op en neer. Op en neer.

kerst video

Kerstgroet

Een video op deze pagina.

Ik heb afgelopen jaar meerdere video’s gemaakt. Deze gingen vooral over kennis. Ik dacht een video laat veel gemakkelijker zien wat ik bedoel. Bijvoorbeeld: ik heb een video over wat je moet doen als je hoofdpijn hebt. Om je hoofdpijn te temmen heb ik voor je super goed werkende punten die je op je handen kan masseren.

Ook over mijn werkwijze heb ik een video gemaakt. Dat was nog spannender.

Ik durfde ook aan om het verschil tussen massage en een voetreflex behandeling uit te proberen te leggen. Ook in een video.

Als ik terugkijk dan kan ik stellen: Dit jaar liet ik mezelf buiten mijn cirkel van vertrouwen bewegen.
Ik heb veel dingen gedaan die ik eerder niet durfde.

Gemak

Ik heb dit jaar een administratieprogramma gekocht. Heel fijn was dat. Geen zorgen meer voor facturen, alle boekingen kunnen via de site gedaan worden, online en mijn dossiers zijn prima bij te houden.

Grote pret!

Groepsprogramma Me-time

In 2019 door het hele jaar heen hebben we met Ingrid samen de Me-time avonden gegeven. Geweldige programma’s een keer per maand, gericht op verstilling en rust.

Veel mensen deden mee en kregen impulsen om met de seizoenen mee te bewegen en de energie van de natuur in hun leven weer ruimte te geven.

Specialisatie Vrouw

Ik ben heel leergierig.

Vanaf de eerste les voetreflex heb ik de innerlijke drive gevoeld om nog meer te leren, nog meer mijn wereld open te zetten.

De verleiding om als maar door te gaan en nog meer en meer kennis te garen is heel groot. Heel groot.

Ik heb wel besloten dat ik het gaat doseren. Zo doende heb ik dit jaar slechts een specialisatie gedaan: De vrouw, menstruatie en overgang. In de 3 dagen module heb ik vooral geleerd om naar de vrouw te kijken vanuit de Traditionele Chinese geneeswijze (TCM). Daar kon ik begrijpen hoe de veranderingen in de hormonen door ons leven heen effect hebben op zo veel aspecten van ons leven. Zo leerde ik over een energetische vertaling van de overgang en dat boeide me heel erg.

Het mooiste is dat ik gauw ook cliënten kreeg die precies hier gebruik konden maken.

Het zelf-genezend vermogen van de ziel

Deze opleidingsdag maakte me heel nieuwsgierig. Mijn docent psychosociale basiskennis verwonderde me al tijdens mijn hbo-opleiding.
Deze keer zijn les over de sleutels tot het zelf herstellen vanuit psychische dieptepunten was een ware upgrade. Vanuit de basiskennis is het hem gelukt om een dag lang ons te begeleiden naar een opbouw van aanpak van het herstellen van de geest.

Het boeide me tot zijn laatste woord van de studiedag.

Persoonlijke ontwikkeling volgens de TCM

Eind november had ik nog een prachtige opleidingsdag: hoe ziet de TCM het ontwikkelen van de geest?

We hebben wat geleerd tijdens de voetreflexPlus opleiding over de geestesaspecten van de energetische organen maar het pakte me niet helemaal. De les over zelf-cultiveren was precies de nodige extra verdieping waarmee ik het helemaal ging snappen.

En het is heel simpel hoe de TCM ernaar kijkt. Ik ben hier heel blij mee. Nu dat ik dit schrijf komt het idee – Tünde, uitstekende blogonderwerp!

Verhuizing – innestelen

Ik heb eind 2019 mijn werkruimte ingeruild voor een andere – een heel mooi stap was dat. Mijn huidige locatie is heel fijn, knus en super rustig. Het werkt daar heerlijk. Niet onbelangrijk, mijn cliënten vinden de ruimte nog fijner dan de vorige.

Feest – met een video

Wow, als ik het zo allemaal op een rijtje zet, dan is het heel indrukwekkend.

En nog een paar heel mooi punten van 2019:
alle mooie activiteiten met SVP Gezondheid, en
alle nieuwe leden die meedoen met onze samenwerking.

Ook denk ik aan mijn privé pretmomenten. Mijn kinderen die heel zelfstandig aan het worden zijn (daar ben ik heel blij om maar tegelijkertijd zie ik hoe groot ze al zijn! Waar blijft de tijd?)

 

Het einde van het jaar 2019 nadert.

Ik geef graag. Afgelopen jaren gaf ik iets kleins als kerstgroet aan mijn cliënten. Dit jaar heb ik een video opgenomen met mijn kerstwens.

Bekijk hem hier. Ik zie je graag ook in 2020.

Of ik zie je graag voor de eerste keer in 2020.

 

Verdriet mag er zijn

Verdriet en de maakbare mens

Verdriet is een lastige emotie. We willen het alsmaar ontlopen. Ik niet meer. Ik probeer 3-4 keer per week in de ochtend naar yoga te gaan. Het is een fijne uitdaging om mijn ashtanga practice elke keer uit te voeren. Ik ben een beginner, pas in maart heb ik mijn eerste lessen genomen. Mijn lessen zijn niet zozeer in ashtanga yoga maar meer in mezelf. Hoe weet ik dat? Omdat ik tijdens de lessen een paar typische eigenschappen van mezelf ben tegengekomen waar ik niet zo trots op ben. En ik heb mijn verdriet gevoeld.

Lachspiegel

Als eerste ontmoette ik ijdelheid. Door de jaren yoga ervaring die ik heb en omdat mijn lichaam graag en vrij simpel meegeeft gingen de houdingen me heel gemakkelijk af, in tegenstelling tot mijn medecursisten. Succes ervaren geeft mij een enorme boost aan motivatie en dan lukken mij de houdingen nog beter.
En toen kwam zich nog een eigenschap melden: gezien willen worden. Als mijn docente mij in een houding corrigeerde leek het alsof ik deze nog meer en nog perfecter uit kon voeren – en dat gaf me een duidelijk voelbaar goed gevoel. En daar kwam ijdelheid zich weer tonen: “ja, kijk naar mij. Ik kan het. Ik ben al heel ver (jij nog niet?).”

Ik vond het niet fijn om zo geconfronteerd te raken met deze twee rakkers. Ik merkte dat ze me op de yogamat niet hielpen, en zeker niet in mijn dagelijkse leven. Ze staan juist in de weg. Maar ashtanga yoga leerde me ook deze twee te kunnen missen. Na een paar keer door de rug te gaan begon het te dagen. Ik mocht het tempo minderen en mijn ego meer in de achtergrond laten raken. Toen begon ijdel en gezien willen worden wat terug te zakken. In plaats daar van kwam tevredenheid, geduld en vergeving.

Verstoppertje

Op de yogamat heb ik ook verdriet ontmoet. Het komt geregeld voor dat ik in of na een houding de tranen voel opwellen. Dan weet ik dat er iets van vroeger wat ik ooit zo zorgvuldig in mijn spieren heb verstopt bevrijd wordt en mij voorgoed verlaat. Het helpt mij in het accepteren en toelaten van de tranen en het gevoel dat ik hiermee al 6 jaar ervaring heb. Dat ik heel goed weet dat dit gewoon mijn gevoelens zijn en ze mij niet kunnen kwetsen, ze helpen me juist om de mens te worden die ik mag zijn.

Voelen

In het begin was het heel zwaar. Alle slechte gevoelens hebben me bedrukt. Ik wilde ze het liefst meteen uit mijn lijf rukken en er nooit meer aan denken. Het liefst dat rotgevoel onmiddellijk laten ophouden en al het akelige heel snel vergeten. Vooral één vraag spookte in mijn hoofd: waarom? Waarom overkomt mij dit? Waarom is het zo zwaar? En waarom kan het niet gewoon verdwijnen? Dat ik weer terug kan zakken in dat veilige niets voelen.
Er zijn vaak mensen bij me in de praktijk die de pijn die ze voelen liever uit hun leven zouden willen wissen. Ik heb geleerd en dat leer ik hen ook, dat verdriet er is om gevoeld te worden en het laat ons niet met rust tot dat we in zijn ogen kijken en het accepteren. Dan pas heeft het zijn werk gedaan, dan pas neemt het de benen en laat ons met rust.

Verdriet – liever niet?

Ik heb vandaag een artikel gelezen over verdriet. Het boek van de schrijver wil ik nog lezen, nu liftte ik mee met de manier hoe de journaliste het thema behandelde. Ik deel haar onbegrip over de gebrekkige manier van mensen als het gaat over praten over hun en andermans verdriet. Mensen weten tegenwoordig niet hoe ze met anderen om mogen gaan als ze verdriet hebben. Het kan gaan over rouw, verliezen van een baan, ziekte, handicap, etc. Meestal wordt er gezwegen. Er komt een ongemakkelijke stilte, het niet kunnen vinden van gepaste woorden en dan valt de keuze om maar liever niets te zeggen of niets te vragen. Men is bang dat hij het verkeerde zou vragen, dat de vraag iemand nog meer zou kwetsen, en dat willen ze uiteraard niet. In een ander geval zouden we wel iets zeggen, omdat het niet kan dat we elkaar in stilte blijven aanstaren zonder iets te zeggen. Dan zeggen we iets dat we denken dat het troost kan bieden: “Het is beter zo.” Maar dat is het niet.

Ombuigen

Dit ongemak, onmacht, on-voorbereidheid maakt dat we een afstand creëren tussen ons en de mens met verdriet. De Wachter – schrijver van het boek ‘De kunst van het ongelukkig zijn’ – wees in zijn boek aan dat in de maakbare maatschappij geen ruimte blijkt te zijn voor het voelen van verdriet.

Tegenwoordig word jij geacht om voor je eigen geluk te zorgen. Ik vind dat we inderdaad zelf de touwtjes in de handen moeten nemen maar dat betekent niet dat je je maar louter gelukkig en happy mag voelen. Lerend over het Yin – Yang principe werd het voor me duidelijk: er is geen licht zonder donker. We kunnen al dat positieve niet waarderen als we het tegenovergestelde ervan niet kennen.

De twee kanten van de medaille

Hoe fijn is het niet om na een langere periode van bewolkte, donkere dagen van de zonnestralen te genieten. En ook andersom: in de tropische hitte verlangen we naar schaduw en verkoeling. Daarom geloof ik dat we open mogen staan voor allerlei gevoelens van ons. Niet alleen de zaligmakende.

Bovendien als we alleen maar een kant van de medaille zouden kennen, dan zouden we de essentiële drijfveer die de mens in beweging houdt missen. Dan zou alles stilvallen, onveranderd blijven. Uiteindelijk zou ons leven heel saai uitpakken.

Gedeelde smart

Volgens De Wachter verbindt verdriet mensen. Deze verbinding herken ik. Als therapeut worstelde ik een tijdje over de manier hoe ik met mensen werk. Ik zou vooral de voeten mogen behandelen, dacht ik en niet zo zeer gesprekken voeren met de mensen. Maar nu denk ik er anders over. Mensen willen kunnen praten over wat hen dwars zit. Ze hebben behoefte aan een luisterend oor en ze willen alles wat alleen maar een vaag gevoel is en nog los in de lucht hangt in woorden kunnen gieten. Het helpt hen in hun verwerkingsproces om deze eenvoudige vragen te horen: Hoe gaat het met je? Wat doet het met je? Wat is er aan de hand? Hoe voel je je echt?
Het elkaar te kunnen vertellen hoe erg we eraan toe zijn en het delen van ons verdriet brengt de mensen dichter bij elkaar. Overal kan je herkenning vinden. Iedereen heeft het wel eens heel zwaar gehad. De gedeelde last is veel gemakkelijker om te dragen. En empathie, het kunnen meevoelen en herkennen en erkennen van de gevoelens van een ander is helend.

Verdriet maakt menselijk

Dit is precies wat ik als therapeut ook doe. En dit is waarom mensen komen en vooruitgaan.

En ik voel bij elke cliënt dat we een band hebben. Na het eerste consult voelt het alsof ik weer een nieuwe vriend(in) erbij krijg. Omdat we iets met elkaar delen, omdat we verbonden raken in het delen van ons verdriet.

Als je dat doet, ben je ook niet beter of minder dan de ander, dan ben je gelijkwaardig. Gelijk in verdriet, gelijk in het lijden, gelijk in het mens zijn. Merk op, het is heel menselijk om ons verdrietig te voelen. Het luchten van ons hart geeft verlichting, het maakt dat we weer het licht kunnen zien en dat we weer het leven zien staan. Het helpt om de weg te belopen van overleven naar leven.

Wees jezelf

Hoe fijn zou het worden als we over ons menselijke verdriet met onze dichtbije omgeving zouden kunnen praten? Hoeveel meer zou het ons met onze nabije mensen verbinden als we onze kwetsbaarheid zouden durven tonen? – Ik ben ook maar een mens! Zie me hoe ik mezelf toon met alles wat bij mij hoort. Ook mijn minder glanzende kanten, ook mijn gebreken, ook mijn verdriet. En neem me aan hoe ik ben, met mijn verdriet, mijn tekortkomingen en met mijn liefhebbende hart.

Als je dat doet, krijg je ongetwijfeld een arm om je heen, een hart onder de riem gestoken.
En dat verbindt.

Stress en overleven

Stress en burn-out – deze twee woorden zijn in de afgelopen jaren heel vaak gebruikt. Naar mijn idee beginnen ze hun ware lading te verliezen. In krantenkoppen lees je zelfs dat stress beroepsziekte nummer 1 is. Toch blijkt dat we het heel moeilijk vinden om van de chronische stress af te komen.
Hoe komt dat we zo een stressvolle leven hebben?
Hoe komt dat we niet op tijd aan de bel trekken en pas op de plaats nemen?
Het boeit me ontzettend om te begrijpen hoe het zit.

Informatie brengt inzicht en rust

Misschien ligt het aan ons gebrek aan informatie.

Tot misschien 2 jaar geleden heb ik helemaal niets van de biologische stressreactie gehoord. Toen ik mijn hbo-opleiding Medische Basiskennis volgde werd het voor me uitgelegd. Eerlijk gezegd, vielen veel puzzelstukjes toen op hun plek. Daarom vind ik het nodig om erover te schrijven.

Biologische stress reactie

Heb je er ooit bij stilgestaan: hoe veel van alles wat je doet is door je wil bepaald?
Hoe veel is automatisch: je doet het zonder erover na te denken? Bijvoorbeeld: als een bal in de richting van je hoofd vliegt dan trek je je nek in om de klap te voorkomen. Dat doe je heel snel, zonder te aarzelen.
Dat gedrag is in je lichaam voorgeprogrammeerd: dat is je biologische stress reactie.

Indrukken (meestal van buitenaf) activeren ons lichaam. Deze indrukken zijn stressoren genoemd. Als we de indrukken als bedreiging ervaren dan noemen we hun uitwerking op ons stress.

Dus je ziet, angst is een belangrijk aspect in het ontstaan van de biologische stressreactie. In veilige situaties blijft je lichaam rustig. Maar als je je leven vreest, dan ga je een van 3 dingen doen: vechten (als je een kans ziet om te winnen), vluchten (als je denkt dat je een vechtpartij niet zou winnen en je nog tijd hebt om weg te rennen) of bevriezen (dat zijn de momenten dat je je liever dood voordoet en maar hoopt dat je onopgemerkt blijft en zo kan ontsnappen).

Overleven

Heb je ooit nagedacht hoe we in elkaar steken? Wat de motor achter ons bestaan is? Waar dient ons lichaam voor?

We kunnen het niet ontkennen: ons bestaan als mens is zeer ingewikkeld. Naast onze menselijke wil en bewustzijn regelt ons lichaam ontzettend veel zaken. Van de meeste ben je niet eens op de hoogte. Deze automatische acties zijn in dienst van onze overleving.
Het allerbelangrijkste doel van ons bestaan is overleven, blijven leven, in leven blijven en het leven doorgeven. Alle cellen, organen en weefsels in ons lichaam werken samen om ervoor te zorgen dat we levend uit gevaarlijke situaties komen.

Primitieve levensredder

Hoe is dat mogelijk gemaakt?
Er wordt in levensbedreigende situaties de meest primitieve (lees basale) gedeelte van ons brein ingeschakeld, en die zorgt ervoor dat we het gewaar kunnen ontsnappen. Op lichaamskracht. Dus met spierwerk (vechten, vluchten, bevriezen).
Deze wordt buiten onze wil en bewustzijn geactiveerd – het gebeurt met ons. Dat is ook heel handig, zo kunnen we geen tijd verliezen voor het piekeren: “oh, oh, wat zal ik nu doen?”.

Deze primitieve gedeelte van ons brein stuurt dus onze bloedcirculatie, spieren en ademhaling aan – deze zijn allemaal nodig om in actie te komen. (Er is dus geen tijd voor uitvoeren van reparatie werk, even rust nemen, verwerken van voedsel. Al deze wordt door het primitieve brein even opzijgezet.) Soms “doen we in ons broek van angst” – dat is ook een natuurlijke reactie: loslaten van ballast, die ons zwaarder maakt.

Overleven is dus niet aan toeval overgelaten. Er wordt alles opzij geschoven om levens te redden. In een split seconde kom je in beweging.

In een volgende blog schrijf ik verder over stress. Omdat – je kan het al raden – zo een buitengewone inspanning komt niet zomaar van ons af.

De Vrouw – hormonen en levensfases

Dit jaar heb ik een fantastische specialisatie opgedaan: De Vrouw. Het was geen bewuste keuze, een of andere manier werd het voor me duidelijk dat ik dit jaar deze specialisatie mocht doen. Ik heb geleerd, dat het verstandig is om naar mijn buikgevoel te luisteren. Dus ik begon aan de opleiding.
De dagen van de opleiding vlogen veel te snel voorbij. Toen onze docente de eerste woorden uitsprak werd ik net als een spons. Haar uitleg was zo verhelderend. Zo werd voor mij duidelijk: de vrouw is geen ongrijpbare wandelende huildoos! Wat ze van zichzelf laat zien is af te leiden vanuit een disbalans: dat van de hormonen (westers gezien) of van de elementen (oosters gezien). Als dat eenmaal in kaart is gebracht, dan kan er veel gedaan worden richting het herstellen van evenwicht.

Speelgoed van hormonen?

Hoe zit het dan met de vrouw? Misschien meer dan bij mannen speelt de hormonale verandering door het leven heen een belangrijk rol bij de vrouw. Vanaf de eerste menstruatie is een vrouw maandelijks zich aan het voorbereiden voor een bevruchting, het krijgen van een nakomeling. Het is ook geen verrassing maar toch helemaal waar: mensen zijn – net als alle levensvormen op deze aarde – geprogrammeerd om te zorgen voor het voortbestaan van de soort. De denkende mens (vrouw) is hiervan vaak niet eens bewust. En de denkende vrouw bedenkt ook inderdaad allerlei andere heerlijke eigen doelen om te behalen op deze aarde. Zo ontstaat soms een ware gevecht onder de doelen voor beschikbare energie. Ja, omdat voor het behalen van onze doelen hebben we allemaal energie nodig. Energie halen we uit het eten en de adem. Ons lichaam zorgt naar behoefte voor de onderlinge verdeling van energie. Hier hebben we als mens in principe (gelukkig) geen controle over. Zo ontstaat een soort evenwicht in ons lichaam en emotionele leven.

cycleoflife

Van zorg naar verwezenlijking

Waar we vaak niet op de hoogte van zijn is dat een vrouw (thank God!) niet tot haar laatste adem in staat moet zijn om kinderen te baren! Op een bepaald moment gaat deze (tot dat moment heel belangrijke) vaardigheid gelijkmatig afbouwen. En dat is een proces, het kan jaren lang duren en het laat zich vaak duidelijk merken. Dan spreken we over de overgang.
Als een taak die zo ontzettend belangrijk was wegvalt, komt het systeem makkelijk helemaal op zijn kop te staan. Hoe moet het nu verder? Hoe regelen we de energieverdeling? Daar is geen recept voor, het wordt bepaald door voor ons niet helemaal duidelijke regels. Een ding is zeker, er wordt langzamerhand een nieuw evenwicht opgebouwd.

Let it Flow

Waar we misschien ook niet bij stilstaan is dat met de afbouw van fertiliteit ook ons leven een andere richting mag nemen. De bewustzijn van de vrouw krijgt een uitnodiging om na een korte terugblik op de vruchtbare tijd juist een nieuw doel, invulling uit te kiezen voor de vele jaren die nog komen. Omdat met het wegvallen van de zorgtaken voor de kinderen is er nog steeds een prachtige, getalenteerde en creatieve vrouw achtergebleven! Jij!

Heb jij dit al zo bekeken, lieve vrouw in de overgang? Of misschien begin je nu pas te denken dat het misschien bij jou ook gaande is? Mogelijk is het een prachtige periode van je leven als je zijn doel begrijpt en dat je er mee kan bewegen. Omdat wat hier weer zeer belangrijk is en gedeeltelijk voor een oplossing zorgt: laat het stromen – Let it Flow!

Heb je nu genoeg van de lasten en wil je genieten van de verrijkende kant van de overgang? Kom naar Let it Flow, er is met voetreflex werkelijk veel te bereiken. Ik ga je helpen, lieve vrouw.

baby voetreflex

Onderscheiden door focus

Wat is jouw onderscheidend vermogen? – deze vraag heb ik al talloze keren gehoord, zag ze voorbij vliegen als het ging over het opzetten van een onderneming. Er zijn zo veel collega’s van me in de buurt, die allemaal het zelfde doen. Hoezo onderscheiden? Met voetreflex kan je toch alle kanten op? Het is geschikt voor veelal alle aandoeningen. Van hoofdpijn tot kniepijn, van hooikoorts tot overgangsklachten. En het is ontspannend. Voetreflex is ook geschikt voor alle leeftijden! Ja, van jong naar oud, iedereen kan het hebben. Ja, maar de therapeut, die maakt het verschil dan. Met haar specialisaties. Inderdaad, meer inzicht in specifieke aandoeningen maken dat je meer deskundig bent. Klopt, en omdat we onszelf echt serieus nemen, blijven we ons ontwikkelen. Een waardige voetreflex therapeut heeft al ontzettend veel bijscholingen gevolgd. Dat is van ons ook vereist vanuit de ziektekostenverzekeraars. Ook de ervaring speelt een rol. Ik ben al in aanraking gekomen met uiteenlopende gevallen op het gebied van fysieke, emotionele en mentale klachten en heb mooie resultaten bereikt.

Bepaal en zie jouw doel voor je

Zo zie je dan, nog steeds is het niet zo eenvoudig om jezelf van de anderen te onderscheiden, of je je tenminste minder algemeen te laten blijken. Immers, als een potentiële cliënt er naar gaat zoeken op Google, komen een paar aanbieders boven drijven en dan moet er een uitgekozen worden. Maar hoe kan je dat doen? Elk is een voetreflex therapeut! Hoe kan je kiezen?
Ik snap het dilemma en ik wil heel graag deze keuze-stress minderen en juist het maken van een beslissing vereenvoudigen. Daarom heb ik een website ingericht waar ik inspeel op de situatie, het gevoel en behoeftes van de potentiële cliënt. Mijn website gaat niet over voetreflex, het gaat niet over mij en hoe lang mijn lijst van kwalificaties is. Ik probeer het duidelijk te maken voor jou wat je als resultaat kan verwachten. Als je een traject begint bij Let it Flow dan begin je aan een proces. Je hebt toewijding nodig dat je nu serieus aan je gezondheid gaat werken. Ik ben met voetreflex instrumenteel in jouw proces, maar het echte werk voer jij zelf uit. Net als voor alles heb je voor verandering en groei een bepaalde mindset nodig. Je wilt het en je bent bereid om ervoor te werken. Dan gebeuren echt belangrijke dingen.

Geen oude wijn in nieuwe zakken doen

De zorgstaat na de oorlog heeft zijn termijn al lang gepasseerd, tegenwoordig worstelt de overheid met het opzetten van een nieuw model zorgfinanciering. Toen was het passend, toen werkte het, maar het groeide niet mee met de tijd. Een doortastende effect heeft het wel gehad: de mentaliteit van de mens is zo geworden: als ik ergens last van heb dan ga ik naar zorgaanbieders en die gaan me fixen. Ik hoef helemaal niets te doen, een pilletje, operatie – probleem opgelost. Daarna mag ik doorgaan met mijn leven alsof niets is gebeurd. Om blijvend resultaat te behalen kunnen we niet volgens deze verouderde zienswijze verder gaan. Je kan geen oude wijn in nieuwe zakken doen. Als de balans weer hersteld is, als er vernieuwing is aangebracht, dan moet iets veranderen, anders gaat het op de duur weer verloren. Als we de omstandigheden, onze gewoontes, zienswijze, eetpatroon, slaappatroon behouden dan gaat ons lichaam en geest in de kortste tijd weer uit balans en dat merken we als klachten, ongemak, pijn. Daarom zijn mindset en de wil om te veranderen heel belangrijk. Ik heb het al vaker gemerkt hoe mindset in de weg kan staan maar ook hoe fijn het mee kan werken en helpen om mooie resultaten te bereiken. Als dat gebeurt dan ben ik een blije ooggetuige van een klein wonder in mijn praktijk.

mindset

Rust en wijsheid

Dit vind ik dus typisch voor mijn manier van werken. Ook heb ik in de loop van tijd gemerkt dat ik heel graag en soepel werk met mensen die met hun bewustwording bezig zijn. Ze staan op een keerpunt, ze hebben het gemerkt en ze laten het toe. Ze voelen en bewegen mee met de uitnodiging van een universele energie om te groeien als persoon. Deze transformatie ben ik zelf aan het begaan, hierdoor kan ik heel erg waarderen als iemand anders er ook mee bezig is. Uit eigen ervaring weet ik dat we soms heel veel aan begeleiders, zielsverwanten hebben en soms kunnen we het voor een tijdje weer helemaal alleen aan.

Een andere krachtige bijdrage van mij is het brengen van rust. Het blijkt dat we ontzettend weinig waarde hechten aan het niets doen. Alsof we geprogrammeerd zouden zijn voor eindeloze actie. Nee, we hebben een beperkte hoeveelheid energie. Roofbouw plegen op onze batterijen is niet slim en komt vaak met zware gevolgen. Mensen zijn gemaakt om heerlijk te kunnen presteren mits er voor wordt gezorgd dat na prestatie ook tijd en gelegenheid is genomen voor ontlading en herstel, het opladen van de batterijen. De kracht van het brengen van rust verbaast me keer op keer.

Er zijn verschillende manieren om te ontspannen maar via voetreflex uit mijn handen geeft toch een nieuwe dimensie aan het begrip rust. Voor deze bijzondere, verdiepende ervaring komen veel van mijn cliënten terug.
Nog iets heel verrassends over diepe rust is zijn vermogen om ons blij te maken. We worden ook meteen gevoeliger voor onze lichamelijke sensaties. Heel vaak hoor ik van cliënten terug dat ze het gevoel van stromen ervaren of dat ze beweging, tinteling in hun lichaam opmerken. En dat maakt ze blij. In wezen zijn ze dan in nauwe contact gekomen met hun lichaam en gevoel en dat voelt zeker heel vertrouwd, heel fijn. Dat komt omdat we als baby en kind deze duidelijke verbinding, dit een-zijn met ons lichaam al hebben gehad. We waren met huid en al in contact met de wereld buiten en binnen ons en we hebben ons hele lichaam gebruikt om de wereld te leren kennen. Door de jaren heen wordt deze duidelijke verbinding wat losser, soms als het ware raken we het helemaal kwijt. Daarom voelt het zo bijzonder goed als we deze verbinding weer herstellen.

Baby Voetreflex

En dit brengt mij naar baby’s. Onze kinderen zijn al geen baby’s meer. Ze zijn al onderweg naar de status grote mens. Ik probeer dat speelse, unieke en onbevangene in hen in leven te houden. Maar ik ben steeds opnieuw verwonderd door de puurheid van baby’s. Vanaf het moment dat ze beseffen dat ze er zijn, werken ze aan het uitwisselen van informatie. Niet met woorden, maar met het gebruik van hun hele lichaam. Eerst vooral met de ogen. Met een draai van het hoofd. Met een brede glimlach. Daarna ook met geluidjes, in hun eigen taal. Een gelach en een traan maken het heel duidelijk hoe de vlag erbij staat. En dit allemaal fascineert mij. Ik word van een gesprekje met een baby altijd heel vrolijk. Ik heb het idee dat ik nog heel veel van hen kan leren.

babyreflx

Ook ben ik overtuigd dat we goed doen als we gaan werken aan het behoud van deze pure verbinding waarmee kinderen geboren zijn. Ik zie de voordelen van in stand houden van het natuurlijke evenwicht dat ons gegund is vanaf onze geboorte. Ik zie het blijven voelen en begrijpen van ons lichaam als een belangrijk instrument in het neerzetten van een gelukkig leven. Hiermee kan de samenwerking tussen rede en natuur versoepeld blijven. Dit zorgt voor ruimte, voor rust en herstel in dienst van top prestatie.

Daarom heb ik ervoor gekozen om mama’s en papa’s met baby’s te informeren en op te leiden in voetreflex. Het idee is heel simpel. De voeten zijn onze instrumenten om met het lichaam en de psyché van de baby te communiceren. Voetreflex kan voor allerlei baby-eigen klachten toegepast worden. Denk aan buikkrampjes, die je duidelijk kan herkennen aan de optrekkende beentjes. Of voor verstopping, die vaak optreedt nadat de baby gedeeltelijk al vaste voeding gaat nuttigen. Ook kan voetreflex verlichting brengen bij de doorkomende tandjes. Met voetreflex kunnen we ook het vertrouwen en rust bij de baby laten groeien. Avond onrust, moeite met inslapen, slecht slapen zijn allemaal aanwijzers hoe hard de baby moet werken om met alle indrukken van de dag om te gaan. Hier een handje mee helpen kan prima via de voeten.
Meteen heb je er een bonus bij te pakken. Namelijk, alles wat op een baby voet kan, kan ook later, op de voeten van een dreumes, peuter, kleuter, kind, puber, volwassen mens en bejaarde mens! Je krijgt een instrument in de handen dat volledig natuurlijk is, altijd bij de hand is, zo goed als overal toepasbaar is, en het kost helemaal niets en levert iets heel moois op. Een tevreden, gezond kind als basis voor een tevreden, gezond volwassene.

Jij bent wat je eet – rode bietjes

In de winter hebben genoeg mensen last van koude handen en of voeten. Vaak zie ik ook dat de huid heel licht van kleur is.
In de Chinese geneeskunde (TCM) kijken ze net wat anders naar bloedarmoede dan in de westerse geneeskunde. De TCM spreekt over Bloed Leegte, dat in grove weg betekent dat er niet genoeg Bloed is aangemaakt. Als er niet genoeg Bloed is dan gebruikt het lichaam het vooral voor het voorzien van de organen en de hersenen. De ledematen krijgen minimale bloedtoevoer. Zo kom je aan koude handen en voeten.

Volgens de TCM heeft alles wat eetbaar is effect op onze organen. Anders gezegd, als een orgaan ondersteuning nodig heeft kunnen we het met de juiste keuze voeding versterken.

Om beter Bloed te krijgen mogen we rood gekleurde groente en fruit en bladgroente eten. Vooral rode biet is gunstig voor Bloed. Als sap, of soep of in de salade. Maar de smaak van rode bieten is ook heel speciaal. Niet iedereen vindt het mateloos lekker. Zo was ik er ook mee. Ik had het nodig maar de aarde smaak, de zoete, melige smaak vond ik altijd zo overweldigend dat ik moeite had met het eten van rode bietjes. In Hongarije kennen we rode bieten op zuur – maar daar eet je ook niet heel veel van tegelijk…

beetroot

Ik was dus al lang op zoek naar een oplossing: hoe maak ik rode bieten toegankelijk? Niet alleen voor mezelf maar ook voor mijn gezin en natuurlijk, voor mijn cliënten.

Ik zaai elk jaar twee rijtjes rode bieten in mijn volkstuintje. Winter is een moeilijke tijd als zo veel kou in je lichaam zit – ik heb dan niet zo veel zin in de tuin te graven om mijn dagelijkse bieten te halen. Daardoor en nog door persoonlijke redenen is het pas dit jaar gelukt om de bieten-kwestie grondig aan te pakken. Maar met wat een top resultaat!

Ik heb al mijn bieten geoogst en naar huis gebracht. Dat scheelt tijd en kou. Allereerst heb ik de bietensap geprobeerd. Met een fruitcentrifuge krijg je van een grote biet precies een glaasje bloedrode sap. Ik zeg een grote, omdat in mijn tuintje krijg ik van moeder natuur altijd mooie, grote bietjes, soms twee vuistjes groot. In de winkel zijn ze vele malen kleiner, dus je zou 2-3 moeten gebruiken voor voldoende sap volume. Dit is dus van rauwe bieten. Maar bietjes kunnen we ook koken.

bietensap

Ongeveer 3 jaar terug heb ik in een vegetarische restaurant in Londen een fantastische bietenburger gegeten. Ik was zo onder de indruk van de kwaliteit dat het me al die jaren bezig hield: hoe kan je nou een sappige burger maken van groente? De vega burgers van de supermarkt die gemaakt zijn met soya en andere eiwitvervangers vond ik echt geen succes.

Een week geleden kwam alles samen: ik had mijn bietjes thuis en ik vond een recept op internet. www.kokenmetkarin.nl heeft een recept van Vegatopia vrijgegeven. En daar ging ik mee aan de slag.
Je moet weten dat ik drie jonge kinderen en een beetje kritische man heb. Ik ben al jaren lang bezig met het introduceren van nieuwe elementen in onze voeding. Vaak met de nodige aanloop (net als bij het afscheid nemen van margarine voorgoed!). Dus de spanning was hoog met mijn vernieuwing – bietenburger.

Ik ben er achter gekomen dat de bietjes smaak is te temmen met kruiden! Wat fantastisch werkt is karwij, komijn, chili, gember, ui en knoflook. Wat je nooit zal raden maar perfect past en de smaak verheerlijkt zijn olijfjes en balsamico azijn! Ik heb het klaargemaakt en met wat rucola in burgerbroodjes voorgeschoteld aan mijn lieve gezin. Ik keek niemand aan, wenste smakelijk eten en begon eraan.

bietjes3

Toen was het stil aan tafel. Iedereen at, en een na de ander bekende dat het echt lekker was. Mijn man: “niks aan te verwijten”.
Het was echt verrukkelijk! Sappig, smaakvol, met een fijne textuur. En wat verrassend was: een burger was genoeg – het vult de maag goed. Ik ben zo blij hiervan! Zo kan ik dus van allerlei groente een burger maken. Het is kwestie van juiste kruiden en een beetje creativiteit.

Een week later heb ik van een soortgelijke samenstelling groentetaart gebakken. Nee, niet met bladerdeeg, wel met rode rijst bodem en wat geitenkaas op de bieten. Heerlijk.

bietjes4

Ik ben enthousiast geworden, dat is duidelijk. En ik ben benieuwd, wat is jouw favoriete manier van bereiden als het gaat over rode bietjes? Waar komt jouw idee/recept vandaan? Deel gerust in de comments.

Rouw

Het is nu ruim 5 jaar verder. Ik ben in 2013 begonnen met een reis naar mijn bestemming. Het was moeilijk om het roer om te gooien. Een vaste, goed betaalde baan liet ik achter me. Het klopte niet meer en ik wist niet hoe ik het op moest lossen. Ik mocht het oplossen. Mijn werkgever was niet verantwoordelijk voor mijn keuzes. Ik kreeg de ruimte en toch voelde het als bedrog. Ik verloor mijn marktwaarde, ik werd waardeloos, ze lieten mij vallen.

Ik heb lang gerouwd over mijn 15 jaar als werknemer bij dit bedrijf. Precies hoe dat hoort. Eerst boos op hen, de mensen, de managers, die niet in staat waren om een helpende hand naar mij toe uit te steken. Die mij niet hebben begrepen. Het kwetste me diep dat ze de rug naar mij toe hebben gekeerd. Het was nodig en in een bepaalde manier fijn om de pijn over mijn verlies te voelen. Hoe machteloos zij waren, zo machteloos was ik ook om over mijn situatie en mijn pijn te spreken.

Boos en onbegrepen

Naast de pijn over mijn verlies dook ook het niet willen geloven en accepteren dat er iets wezenlijks was veranderd op.
Alles was veranderd, zodanig dat het niet meer te keren was. Mijn hele systeem, mijn opvattingen, het kader rondom mijn leven was uit elkaar gevallen.

Zoiets neem je niet zonder protest aan. Dat kan niet. Er moet weer alles bij elkaar geharkt worden, even stapelen en hup, gewoon je leven oppakken en doorgaan.

Maar dat gaat niet meer. Langzaam ga je inzien dat de oude manier, je leven van vroeger er niet meer is, er is geen enkele mogelijkheid om het opnieuw op te bouwen. Het is er niet meer.

It is gone.

surfer

Integratie

Het rouwproces ging door. Een paar jaar later is het op zijn plek gevallen. Mijn leven zonder mijn baan heb ik geïntegreerd, het gemis doet nu zo goed als geen pijn meer. In tegendeel, het is me gelukt om vooral de waardevolle ervaringen en verrijkende aspecten van mijn leven voor de burn-out vast te houden en daarvan in het hier en nu te genieten. Deze heb ik in de 15 jaar opgedaan en ze zijn nog steeds mijn kwaliteiten. Een fase is in mijn leven afgesloten en tegelijkertijd is er een nieuwe fase zich aan het ontplooien.

Ik heb me omgeschoold, ik werd mijn eigen baas, ik heb mijn onderneming gestart. Allemaal stappen die ik vroeger als onmogelijk beschouwde! Ik als ondernemer? Ik weet helemaal niet hoe dat moet! Alles zelf regelen: administratie, geldzaken, belastingaangifte? No way!

Mijn vader heeft toen hij gedwongen uit de kolchoz moest stappen ook zoiets gedaan. De socialistische werkgever verdween, hij had geen inkomen. De enige optie voor hem was om met een partner een eigen bedrijf op te starten en zelf akkerbouw in combinatie met dienstverlening te doen.

Ik heb altijd bewondering gehad voor zijn zet. Hoe kon hij zich transformeren vanuit een goed werknemer tot een bedrijfsleider? Hij wilde vroeger nooit vooraan staan, beleid voeren, opvallen. Hij wilde goed werk doen.

Leven na de dood

Ik vind het bijzonder hoe krachtig de mens is! Zelfs als hij op de bodem van de diepste put zit en er geen licht te zien is gaat hij zoeken naar oplossingen.
Ooit zei een lotgenoot van me dat ze, terugkijkend hoe veel pijn ze moest doorstaan tijdens haar opkrabbelen uit een diepe put, nooit voor deze weg zou kiezen. Ik kon het met haar niet mee eens zijn.

Ik ben dankbaar voor de burn-out. Het heeft mijn ogen geopend. Het heeft me wakker geschud en de deur opengezet naar een fijner leven.

De weg sinds 2013 was zeer hobbelig, vol met pijnlijke momenten, confrontaties en veel tranen.
En het was het allemaal waard! Zo kon ik de weg naar mijn ouders, mijn man, mijn kinderen, en vooral naar mezelf terugvinden.

Ik werk nog steeds aan mijn hardnekkige conditioneringen en enkele genetische emotionele belasting.
Ik ben nog niet klaar.
Ik ben ook geen heilige, juist een heel normaal mens in ontwikkeling.

En daar gaat het om. Inzien dat we groeien en dat we blijven veranderen, richting een leven met betekenis. Daar mogen we hard voor werken.