let the stress begin

Gedachten en stress

We kunnen er niet om heen draaien – onze automatische reacties nemen de controle over in gevaar.
Wat ik heel bijzonder vond om te ontdekken is dat ons brein geen verschil maakt tussen echt gevaar en denkbeeldig gevaar. De reactie is het zelfde.

Ook gedachten zetten de stressreactie aan

De mens gebruikt de biologische stressreactie ook voor mentale processen. Dus ingebeeld gevaar kan ook het vecht-vlucht-bevries systeem activeren en dat doet het ook.

Als een deadline nadert ervaren we dezelfde reactie van ons lichaam als we oog tot oog met de vijand staan: opwinding, verhoogde bloeddruk, zweten, gespannen spieren, knoop in de maag.

Op een gewone dag kunnen we een heleboel mentale stressors hebben.
Het loopt al in de ochtend met het wegbrengen van de kinderen mis.
De spanning loopt op omdat je op tijd op je werk moet zij.
De aaneensluitende project besprekingen houden de spanning verder in stand.
Grote doelen, evaluatie van prestatie met de baas maken de dagen vol stress.

Net als de sleur die je buiten het werk ervaart.
Kinderen op tijd laten eten, hen naar sport brengen, halen, het bed ritueel (die soms een drama is), etc.

Als je het zo bekijkt, leven we tegenwoordig in een constant aanhoudende biologische stressreactie.

track

Weet je het nog?

Het voordeel van ontsnappen aan het dreigement van een vijand is dat de angst op eens wegvalt en we de kans krijgen om voor onszelf te zorgen.

Om nazorg te plegen.

Om te herstellen.

Daar gaat het volgens mij in de huidige maatschappij mis. Onze mentale stressoren vallen niet zomaar weg. Ze blijven ons triggeren, we blijven branden, we blijven onze energie gebruiken.

Er komt geen bevrijdend einde aan de drukte, we komen er niet van af. Wat nog interessanter is dat we eigenlijk niet eens op de hoogte zijn dat het zo loopt. Waar we zeker geen idee van hebben is wat het met ons doet.

Totdat…

Totdat we last krijgen van kleinere kwaaltjes, lichamelijk of emotioneel. Denk aan de hoofdpijn, die tegen het einde van de dag of juist in het weekend optreedt. Of strakke spieren in de nek of schouders. Of door de rug te gaan. Of de lastige stoelgang. Maar ook kort lontje te hebben. En zeker het ontzettende vermoeidheid die je dag zo zwaar laat voelen.

Heb je ooit de link gelegd tussen je lichamelijke reacties en je dagelijkse activiteiten?

Je hebt een lichaam

Maar kennen mensen hun lichaam eigenlijk wel en begrijpen ze zijn signalen?
Hoe kijkt men tegenwoordig naar zijn lichaam? Wat voor een rol wordt eraan toegekend?

Ik had mijn lichaam als kind vooral gebruikt als ik naar atletiek ging – lekker presteren: snelst zijn in het hardlopen, ver kunnen springen en de kogel zo ver mogelijk kunnen gooien. Mijn lichaam was een prestatie werktuig, en het deed het prima. Ik at 3 keer per dag en daarmee was het klaar. Meer onderhoud heb ik er niet aan besteed.

Ik heb ook geleerd dat als ik iets moest onthouden, leren op school daarvoor ik mijn brein moest gebruiken. Dat was ook simpel te begrijpen.

En dat was mijn begrip over mijn lichaam.

Oh ja, en dat mijn lichaam soms ziek werd: verkouden, een ontstoken amandel, of iets minder ernstigs: spierpijn na een training.

Maar ik was niet op de hoogte (tot mijn burn-out dan) dat mijn lichaam eigenlijk veel meer is.

Heb je al de uitdrukking gehoord dat de mens wandelende emoties is? Daarover vertel ik in een volgende blog. Mis het niet!

lotus

Stress en burn-out

In mijn blog Stress en overleven heb ik over de biologische stressreactie gehad.
Ik heb het verhaal tot en met het ontsnappen van gevaar uitgelegd. We hebben ook over vechten-vluchten-bevriezen gehad. Deze zijn de 3 strategie├źn waarvan je in gevaar onbewust een keuze maakt.

Stilte na de storm

Het mooie is, dat de drie strategie├źn een duidelijke uitweg bieden waardoor, hoe dan ook, je van de stressor af bent: of ben je dood, of ben je overlevende.

Stel dat je het overleeft, dan ga je in de weer veilig geworden situatie inventariseren: ik leef nog, ik heb wonden opgelopen, ik voel me uitgeput, etc. Hierna komt de tijd van een natuurlijke nazorg: je wonden verzorgen, je tranen laten lopen en een dankwoord uitspreken naar de goden die je in gevaar bijstonden.

En daar mag je de tijd voor nemen. Dat kan alleen als het primitieve brein weer tot rust is gekomen en ruimte geeft aan de herstel troepen.

Plotseling voel je je heel moe.
Alle spieren doen zeer en voelen zwaar aan.
Je merkt dat je doorweekt bent van zweet en dat je juist kou begint te krijgen.
Een dutje doen is heel aantrekkelijk.

Een natuurlijke golfbeweging

Na zo een herstel ben je weer de oude, opgeladen en klaar voor de gewone taken van het leven.

Zo ziet er dus ongeveer een biologische stressreactie uitgelokt door echte (hier bedoel ik aanraakbare) gevaar. Op bedreiging en gevaar neem je actie. Na de actie moet je herstellen.

Ons lichaam is voor deze perfect ingericht. Het heeft een deel die activeert en heeft een andere deel die herstelt. Het gebeurt in een golfbeweging. Er is een wisselwerking tussen actief en rust.
Als er actie komt is er geen ruimte voor herstel, alles is in dienst gesteld van snel handelen.

Als het gevaar bezweken is dan overheerst rust. Alleen in rust kan onderhoud gepleegd worden.
Zo gaat het in een gezonde opstelling. Op en neer. Op en neer.